9

Wie is Ien?
 
Ien van Nieuwenhuijzen heeft een werkleven met veel verschillende opleidingen en banen, deels freelance, deels in loondienst. Twee rode draden lopen erdoorheen: communicatie en theater.
In 1985 raakte zij betrokken bij Theatre of the Oppressed. Als ze nog eens naar haar allereerste forumtheaterstuk (op video) kijkt, moet ze lachen. Het heet ‘Kaarten met Jan’ en gaat over de problemen van een analfabeet. Behalve het kaarten zit er bijna geen handeling in het stuk en bij het jokeren kun je alle beginnersfouten vinden. Maar toch – het werkte! De analfabeten in de zaal voelden zich geraakt en speelden mee.
Dat zegt ze ook na elke forumtheateropleiding tegen haar deelnemers: ‘Spring nu maar in het diepe. Je gaat fouten maken, maar de basisprincipes zijn ’t belangrijkst en die ken je nu.’ Ien is meermalen bij Augusto Boal in de leer geweest en haar enthousiasme en kennis zijn in die jaren gegroeid en groeien nog steeds. Ze wil nooit meer met T.O. ophouden.
Zes jaar is ze artistiek leider geweest van Try-Out-theater, een forumtheatergroep die uitvoeringen maakte in de zorgsector en het onderwijs. Daarnaast werkte ze onder meer als trainer interculturele communicatie bij Pharos – kenniscentrum vluchtelingen en gezondheid. Voor die organisatie heeft ze het boek ‘Bijvoorbeeld De Liefde’ geschreven, dat aan de hand van een project met vluchtelingenjongeren de methodiek van het forumtheater stap voor stap beschrijft.
Met ex-psychiatrische patiënten in Utrecht maakte Ien in 2011 een stuk over zingeving. In de penitentiaire inrichting in Nieuwegein begeleidde ze, samen met coregisseur Remko van der Drift, in 2011/2012 een interessant project, met als thema ‘respect’. Het was geen forumtheater en er vond geen optreden plaats. In acht bijeenkomsten speelden de deelnemers (bewaarders en gedetineerden) actuele problemen uit de PI na, waarbij de bewaarders de rol van gedetineerden op zich namen en andersom. Vervolgens speelden ze hoe de communicatie beter zou kunnen.
Ien heeft verder trainingen verzorgd voor en forumtheaterstukken gemaakt voor en met het joods maatschappelijk werk, vakbonden, gevangenissen, vrouwen-tegen-haar-wil, Turkse en Marokkaanse groepen, huurdersorganisaties, roc’s, daklozen en andere. Maar ze heeft ook veel open workshops georganiseerd en begeleid. Dat blijft ze doen en daarbij leidt ze ook andere workshopleiders op.
Ze wil deze methodiek aan zoveel mogelijk mensen overdragen, zodat op allerlei plekken in de samenleving mensen aangespoord worden om te oefenen hoe het samen leven liefdevoller kan.

De laatste jaren bestaat de cast van de voorstellingen bij Ien steeds uit mensen uit de doelgroep (in de lopende projecten zijn dat hulpverleners in de jeugdzorg, vluchtelingenjongeren). Zij dragen concreet, inhoudelijk materiaal voor de dilemma’s aan en kunnen die daarom ook het meest overtuigend spelen. Ook al hebben ze vaak helemaal geen ervaring met theater. Deze spelersgroep wordt aangevuld met enkele acteurs, die de methodiek van het forumtheater beheersen. De combinatie van mensen uit de doelgroep en acteurs werkt verrassend goed.
Zoals Augusto Boal al zei: Iedereen kan spelen, zelfs acteurs.